23 Temmuz 2010
15:22
1865'ten bugüne "engel atlama"
"Engel atlama" branşının kökeninin tilki avlarına dayandığını biliyor muydunuz?
Modern engel atlamanın kökeni geleneksel tilki avlarına dayanır. Dr. A. Fuat Ünver, "Antik Çağdan Modern Olimpiyatlara Binicilik Sporu ve Türk Biniciliğinin Olimpik Gelişimi" adlı kitabında "engel atlama" branşının doğma ve gelişme sürecini şöyle anlatıyor:
Tilki avlarında atlar çitlerden, nehirlerden ve doğal engellerden geçerlerdi. Amerika ve İngiltere'deki av meraklıları, atlarının kabiliyetlerini daha sistematik bir şekilde test etmenin yollarını arıyorlardı. Bu amaçla belli bir noktaya en kısa yoldan ulaşmak için bazı çitlerin üzerinden atlıyorlar, dik yamaçlara tırmanıyorlar ve ekili tarlalardan geçiyorlardı. İlk zamanlarda yarışlar köyden köye, kuleden kuleye yapılırdı, fakat daha sonra, belli bir noktadan başlayıp yine aynı veya yakınındaki bir noktada biten yarışlar açık arazide düzenlendi.
Aristokratların beceri sergileme yarışıydı
O zamana kadar çit ve duvarların genişliğine atlanmasına önem veren biniciler, Dovenshire Dükü'nün hayli yüksek bir duvarı aşmasıyla birlikte, atın bu yeteneğini sergileme yarışana giriştiler. 1800'lü yıllara kadar binicilik bir engel atlamadan ibaretti. At ve binicinin yüksek engeli aşması başarı sayılıyordu. 1865 yılında kurulan Dublin Kraliyet Derneği atlama yarışları düzenledi. Yüksek ve geniş engellerden oluşan parkurda yapılan bu yarışlar yaygınlaştı, Fransa ve Rusya'da benzerleri düzenlendi. 1866 yılında Grand Prix engel atlama yarışmaları ilk olarak Paris'te doğdu. Daha sonra Fransa'nın askeri binicilik okulu Saumur'da engelli parkurlar kuruldu. Engelli yarışlar bir yandan panayır gösterileri, askeri eğitim, bir yandan da aristokratların becerilerini sergileme yarışı olarak gelişti.
Fransızlar ilk engel atlama yarışmalarının 1788'de kendi ülkelerinde düzenlendiğini ileri sürerken; İngilizler, atla engel atlamaya ülkelerinde 18. yüzyılın ortalarında konan özel arazilerin parmaklıklarla çevrilmesi mecburiyetini getiren yasayla başlandığını iddia ederler. İddialarına göre, atlarıyla ava çıkan soylular, arazide karşılarına çıkan bu parmaklıkları aşmak için atlarını daha o zamandan engel atlatmaya alıştırmışlardır. İngiltere'de engel atlama yarışmalarının, başlangıçta tarım amaçlı etkinliklerin arasında bir panayır gösterisi olarak yer aldığı görülüyor. İlk olarak 1876'da Londra'da, Islington Tarım Şenlikleri'nde beş gün süren, az çok günümüzdekilerini andıran bir engel atlama yarışması düzenlendi.
1890'da olimpiyat oyunları arasına girdi
1901-1902 yıllarında İtalyan Üstteğmen Federrico Caprilli, eski Türklerin savaş binişini inceleyerek, Pinerolo Tordo Quinto Binicilik Okulu'nda atlama oturuşunu keşfederek, sportif ilk uygulayıcısı oldu ve engel atlamanın gelişmesine büyük katkıda bulundu.
Engel atlama yarışmaları, ilk kez Olimpiyat Oyunları çerçevesinde ikinci oyunlarda yer aldı. 1890'de Paris'te yapılan oyunların programında üç ayrı engel atlama yarışmasına yer verilmiştir: önce yüksek engellerden oluşan bir yarışma, sonra geniş engellerden oluşan bir başka yarışma, son olarak da karma bir final. Bu yarışmalarda, yüksek engellerde atıyla 1.85'i aşan Fransız binici Dominique Maximien Garderés birinci, yine aynı yüksekliği atlayan İtalyan rakibi de ikinci oldu. Geniş engellerden oluşan parkurda da Belçikalı Constant ven Langhendonck atıyla 6.1 metre atlayarak birinciliği kazandı. Ferdi atlama yarışmasının birincisi yine bir Belçikalı binici Aimé Haegemann oldu. Ertesi yıl, 1901'de İtalya'nın Torino kentinde yapılan yarışmalara ilk olarak değişik ülkelerden gelen asker biniciler katıldı; engel atlama yarışmalarında İngiliz, İtalyan rakiplerinde daha usta olduklarını kanıtladılar.
1905'te Hollanda'nın La Haye kentinde yapılan bir toplantıda ilk uluslararası engel atlama yarışmalarının 1907 yılında, Londra'da Olympia'da yapılması kararlaştırıldı. Belçikalı ve Hollandalı binicilerin büyük başarılar kazandığı yarışmalarda İngiltere'de engel atlama sporunun gelişmesinde büyük katkısı bulunan ünlü birincilik kazanıldı.
1904 yılında, Birleşik Amerika'nın St.Louis kentinde yapılan üçüncü olimpiyatlarda atlı sporlara yer verilmemesi, binicilik meraklılarını çok üzmüştü. İşveçli Kont Von Rosen harekete geçerek, 1906'da, Uluslararası Olimpiyat Komitesi'ne, atlı sporların da düzenli olarak Olimpiyat Oyunlarında yer alması için bir öneride bulundu, ama nedense önerisi fazla bir ses getirmedi. Yine de modern Olimpiyat Oyunları'nın kurucusu Baron Pierre'de Coubertin, Von Rosen'den 1907'de toplanacak kongrede ele alınmak üzere daha ayrıntılı bir rapor hazırlamasını istedi. Hazırlanan yeni rapora göre atlı yarışmaların at terbiyesi, atlı pentatlon ve "Jeu de la Rose" adı verilen atlı bir oyundan oluşması öneriliyordu.
Olimpiyat Komitesi'nin İngiliz üyeleri, 1908'de Londra'da yapılması kararlaştırılan oyunlarda atlı sporlara yer vermeyi kabul ettiler. Uluslararası Komite ise ancak atlı değişik ülkeden en az 24 binicinin katılmayı kabul etmesi halinde kararı onaylayacaklarını bildirdiler. Ama sekiz ülkeden, hem de 88 binicinin adlarını kayıt listesine kaydettirmelerine rağmen, atlı sporlar nedense son anda programdan çıkartıldı. Kont Van Rosen, buna rağmen cesaretini kaybetmedi; 1912'de 5. Olimpiyat Oyunları'nın İsveç'te yapılacak olmasından da kuvvet alarak Prens Karl'ın da desteğiyle oyunların programına atlı sporları koydurmayı başardı. Program at terbiyesi, askeri yarışma adı altında bir konkur komple ve bir de engel atlama yarışmasından oluşuyordu.