04 Eylül 2010
12:14
Sofraların Baştacı Domatese Dair...
Akdenizlilerin sofralarından eksik olmayan domates, aslında bir meyve...
Domatesin anavatanı Orta ve Güney Amerika... İlk önce sarı renkte yabanileri bulunan domates, Meksika'da yetiştirilmeye başlanmış ve Amerika'dan Avrupa'ya ulaşmış. İtalyanlar renginden dolayı onları sarı elmalar olarak adlandırmış. Domatesin Avrupa'ya gelişi 16'ncı yüzyılın sonlarında olmuş. Avrupa'dan da Asya'ya 18'inci yüzyılın sonu 19'uncu yüzyılın başlarında İngiliz konsolosu John Barker tarafından götürüldüğü biliniyor. Dünyada yaklaşık 7 bin 500 çeşit domates üretimi yapılıyor. Sarı, yeşil, kahverengi, turuncu ve bunun gibi birçok farklı renkleri üretilmesine rağmen en çok bilineni kırmızı renkte olanı. Türkiye'de domates yaz başında raflarda sıkça görülmeye başlansa da asıl mevsimi temmuz ayının ikinci haftası başlar ve eylül sonuna kadar devam eder. Mevsiminde yediğimiz domates kışın yediklerimize göre daha etli, daha sulu, daha kırmızı ve daha kokuludur. Yapılan araştırmalara göre dünyada her yıl 125 milyon ton domates üretiliyor. En geniş üretimi yapan Çin'i, ABD ve Türkiye izliyor.
Akdenizliler deyince insanın aklına yazın sofralardaki domatesli yemekler gelir. Zeytinyağı ve domatesin o muhteşem uyumu hiç unutulur mu. Aslında bu tarifi vermeden önce bir an düşünüp durdum ve size domatesi kendi öz haliyle, üzerinde biraz sızma zeytinyağı ve kekik serpiştirerek yanına da bir dilim kızarmış ekmeğinizi, birkaç adet zeytininizi alıp yemenizi tavsiye edecekken aklıma İtalyanların vazgeçilmez bir salatası olan ve düşündüğüme çok yakın olan bir tarifi hatırladım. "Panzanella" yani diğer bir adıyla da "Panmolle." Panzanella İtalya'nın Toskana, Umbria ve Lazio bölgelerinde ortaya çıkmış bir yemek. Çok geleneksel ve bilindik bir ekmek salatası olan bu yemek, yaz aylarında çok tercih edilen bir yemektir.
Klasik panzanellanın içinde domates, fesleğen, ekmek, zeytinyağı, sirke vardır. Panzanellaya kullanılan ekmek birkaç günlük bayat, Toskana'ya ait olan kalın kabuklu odun fırın ekmeğidir. Panzanellayı çoğu zaman evde kalan malzemelerden hazırlayan İtalyanlar içine ayrıca soğan, beyaz şarap, zeytin, ançüez, capari, marul, ton balığı, yumurta, biber, limon suyu vs. malzemeler ekleyerek salatalarını zenginleştirirler. Bu haftaki tarif benim evde çok severek yaptığım ve yediğim özel panzanella tarifim. Umarım siz de en kısa zamanda tarifi dener ve benim sevdiğim kadar seversiniz. Hepinize şimdiden afiyet olsun, yazın önümüzdeki haftalarında daha bol domatesli tariflerde görüşmek üzere... Hepinize iyi hafta sonları...
Panzanella tarifi(4-6 kişilik)
Malzemeler:
* 6-8 adet domates
* 1 adet sarı renkli biber
* 1 adet kırmızı renkli biber
* 2 adet orta boy kırmızı soğan
* 20 adet siyah zeytin
* 1 paket taze fesleğen
* 4 büyük ve kalın dilim Trabzon fırın ekmeği
* Tuz-karabiber
* 80 ml zeytinyağı
* 30 ml üzüm sirkesi
Hazırlanışı:
* Domateslerinizi (arzu ederseniz kabuklarınız soyarak) söğüş doğrayın. Çok şekilli olmaları önemli değil yeterli kasenize doğrarken sularını ziyan etmeyin.
* Soğanlarınızı piyazlık doğrayıp, biraz tuz ve bir kaşık sirkeyle iyice yoğurun (Bu soğanlarınızın diriliğini alacak ve sizi rahatsız eden kokusundan ve tadından biraz kurtaracaktır). Sudan geçirin ve domateslerinizin üzerine ekleyin.
* Biberlerinizi büyük parçalar halinde veya uzunlamasına doğrayın (Biberleri taze kullanabileceğiniz gibi közlenmiş olarak da kullanabilirsiniz, ben közlenmişi tercih ediyorum).
* Ekmeklerinizi fırında, tavada veya arzu ederseniz (ben böyle tercih ediyorum) tost makinesinde iyice kızartın. Ekmeklerinizi büyük küpler halinde doğrayın.
* Domates, soğan, biberler, fesleğen, zeytinleri ve ekmekleri bir kaba koyun.
* Zeytinyağı ve sirkeyi bir kapta iyice karıştırın, tuz ve karabiber ekleyin. Malzemelerin üzerine sosunuzu döküp iyice karıştırın. Domateslerin suyu ve salata sosunuzla kızarmış ekmekleriniz ıslanacak ve salatanıza muhteşem bir tat katacaktır. İsteğiniz üzerine sosunuz biraz çoğaltabilirsiniz.
Esen Hünal Blake